Blog Rituelen: Over Merlijn, Gandalf en Keltische Rituelen

Eén van de meest tot de verbeelding sprekende oude culturen is vermoedelijk de Keltische Cultuur. Iedereen die in Schotland of Ierland is geweest voelt dat er iets aanwezig is in het op heel veel plaatsen ongerepte landschap dat te maken heeft met die oude taal van de natuur en de seizoenen, van dichtkunst, misschien wel de aanwezigheid van bos creatures, elfen en Hobbits. In dat landschap daar voel je die etherische, geheimzinnige sfeer veel meer dichtbij dan in het toch vrij aangeharkte Nederland.

Wie waren de Kelten eigenlijk en ja, wat deden mythische mannen als Merlijn en Gandalf? Er was uiteraard een hele kaste van Druïden in de Keltische stammen cultuur. Wanneer, waar, hoe?

De Kelten en de Druïden

De Kelten waren een bevolking, met een eigen taal en cultuur, die afkomstig waren van de IndoEuropese bevolkingsgroep en zich ca. 700 v C. gevestigd hadden in een gedeelte van Oostenrijk. Daarna verspreidden ze zich (om welke reden dan ook) naar andere landen waaronder Frankrijk, waar ze de “Galliërs” werden genoemd, (je weet wel van Asterix en Obelix), Noord Spanje (Galicië) en de Britse Eilanden.

Deze Kelten leefden in een maatschappij van stammen, en elke stam had zijn eigen Druïde. Deze Druïde vervulde de rol van een Keltische priester en was dus verantwoordelijk voor alle spirituele aangelegenheden, waaronder rituelen voor: seizoensfeesten, offergaven, huwelijken. Mét Handfasting! Ze betekenden echter nog véél meer in de Keltische maatschappij, want ze waren ook de helers, kruidkundigen, geschiedkundigen, rechters, astrologen, adviseurs van het stamhoofd of de koning, en wellicht ook sjamanen. De Keltische Godsdienst was natuurlijk polytheïstisch, er bestond geen één God maar het Goddelijke was vertegenwoordigd in de hele natuur om hen heen, en de sterren, zon en maan. Ze baseerden hun raadgevingen en voorspellingen voornamelijk op (voor)tekenen uit de natuur. Zij bepaalden de kalender en de 'gunstige' en 'ongunstige' dagen. Waarschijnlijk bleven ze 20 jaar in de leer. Hun verzamelplaats was een open plek in een eikenwoud. Andere heilige bronnen voor hen waren heuveltoppen, rivieren en meren, bomen en struiken als de eik (de naam Druïde is afgeleid van het woord eik) en de maretak en hulst in het bijzonder. Vuur werd beschouwd als een symbool van diverse godheden en werd in verband gebracht met de zon en met reiniging. De kalender werd geregeerd door de cycli van de zon, de maan en de plantenwereld. Er zijn archeologisch aanwijzingen dat er jaarlijkse ceremonies werden gehouden rond de zomer- en winterzonnewende en rond de lente- en herfstequinoxen. Deze festivals werden door de positie en beweging van de zon bepaald. Daarnaast werden er vier feestdagen gevierd volgens de cycli van de maan en de plantenwereld. Dit waren: Imbolc (1 feb), waarin de eerste tekenen van de lente werden gevierd, Beltane (Beltain) (1 mei), waarin de volheid van het leven na de lente werd gevierd, Yule (21 dec), de komst van het licht, en Samhain (31 okt), waarin het begin van de winter werd gevierd en de poorten naar de wereld van ‘de Sídhe’(Sid = de onderwereld) opengingen. Ik hoef niet uit te leggen dat de 31ste okt/ 1 nov ook nu nog als de dag van de dood wordt gevierd, Halloween, lichtjesdag, de Mexicanen die de dag van de dood vieren etc. En wat te denken van 21 dec, als komst van het licht wordt gevierd. Slim van de kerkleiders om de geboorte van Christus rond deze dag te situeren en vooruit, we zetten er een boom met lichtjes bij!

Merlijn en Gandalf

De figuur van Merlijn (Myrddin in Welsh) heeft min of meer echt bestaan maar is gebaseerd op het bestaan van twee Druïdes die in het verhaal van Historia Regum Britannia over de Britse Koningen (door Geoffery Montmouth geschreven), ‘samensmolten’ tot de figuur van Merlijn. In de sage is Merlijn o.a. adviseur van Koning Arthur, zoon van de Engelse Koning Uther Pendagron. Ook Koning Arthur heeft als zodanig niet echt bestaan, maar zijn personage is gebaseerd op een ridderaanvoerder. De legende is echter zó tot de verbeelding sprekend dat zelfs 1000 jaar nadat zijn personage voor het eerst beschreven werd, ongeveer iedereen het verhaal kent van King Arthur, de heilige graal, het zwaard Exalibur, de Ridders van de Ronde Tafel! Dat waren nog eens tijden!

Gandalf is natuurlijk geen historische figuur maar een karakter uit de beroemde ‘In de ban van de ring’ van schrijver Tolkien. Gandalf heeft (net als de mythische figuur Merlijn) bovennatuurlijk krachten. Dingen ‘zien’ op een ander level, natuurkrachten oproepen, het hoort bij de sjamanistische wereld waarin de ziel van de sjamaan zich kan losmaken uit het lichaam en kan (tijd)reizen. We vinden het ook in de Indiaanse cultuur. Verder dan dat neem ik aan dat een Druïde niet echt ‘kon toveren’ maar oh wat een heerlijke fantasie!

Het Druïdisme was dus bloeiend al honderden jaren v C. Maar Europa en later ook de Britse eilanden werden langzamerhand veroverd door Romeinen, die later ook het Christendom meebrachten. Het was de bedoeling van het Christendom de natuurgodsdiensten te verdrijven en helaas verdween ook de Druïdenklasse geleidelijk en ongeveer na het jaar 1100 à 1200 horen we vrijwel niets meer van hen. Pas sinds de 18de eeuw begint een nieuwe heropleving in Engeland, en daarna ook in andere landen als Ierland, NL en België e.d.

Moderne Druïdisme en Handfasting Huwelijken

Het moderne Druïdisme is een soort samenraapsel van natuurgodsdienst, holisme, spiritisme. Het is een soort pad dat je kunt bewandelen en dat voor iedereen net weer anders is. Dus geen oude mannen met witte baarden meer persé (terwijl we dat eigenlijk stiekem willen, toch? Die man met die witte baard die opeens met zijn staf aan het einde van de straat verschijnt en jou iets komt vertellen en je meeneemt op een giga avontuur!). De manier waarop de tegenwoordige Barden of Druïden de Keltische spiritualiteit uitdragen beleven is misschien geheel anders dan bij de oude Druïden, omdat er nooit een heilig boek overgeleverd is vanuit het oude Druïden-dom, terwijl ze wel konden schrijven op zich. Het ontzag en respect is ook nu het allerbelangrijkst. Ook nu zijn er nog steeds de acht seizoensfeesten die gevierd worden. Voor mij persoonlijk is Druïdisme niet iets waar ik me tot aangetrokken voel, alhoewel ik me ook enorm verbonden voel met de natuur en de seizoenen

Wat is een Handfasting?

Kijk dit bestaat nog wél vanuit de Keltische cultuur! Ook in Schotland wordt door humanistische celebranten de Handfasting voor de wet gedaan. Ook hier in NL mag en kan het ingevlochten worden in een wettelijk huwelijk, óf gewoon in je liefdesceremonie. Kijk even bij het onderwerp ‘trouwen’ bij de Blog over Handfasting!

Aanbevolen Literatuur