Blog Afscheid: Nieuwe manieren van begraven en cremeren

Er is geen levensgebied dat met méér rituelen en ceremonies omgeven is als de dood. Het is eigenlijk gek dat het omgekeerde, het geboren worden, toch redelijk beperkte rituelen heeft. Daar is wel ‘de Blessing Way’ of ‘Mother Blessing’ (linkje) in opkomst , of wordt de babyshower gehouden, als tegenhanger voor al het medische waarmee geboorte omgeven is, maar er is een minder groot ‘moment in time’ wat betreft het vieren met anderen tenminste.

Religieus of Spiritueel of Atheïstisch afscheid nemen?

Voor het vieren van geboren worden en sterven is er bijna meteen een ‘bijkomend probleem’: is dit nu spiritueel? Gaan of mogen we dit religieus vieren? En als je daar niets mee hebt, roepen we dan tóch ‘het grotere, het universele erbij? Het probleem is eigenlijk dat zowel het woord ‘religie’ als het woord spiritualiteit ‘besmet’ zijn geraakt om het zo te zeggen. Volgens de onderzoek ‘God in Nederland’ en NIBI vindt minstens de helft van de mensen in NL een religieuze uitvaart (of huwelijksceremonie) nog altijd prachtig aansprekend. Terwijl nog maar 14% van de mensen zélf regelmatig in de kerk komt.

Misschien is dit omdat iedereen weet dat als een lichaam en ziel er ‘opeens zijn’ is dat net zo ongelofelijk wonderbaarlijk als het afscheid daarvan. Of je nu tamelijk nuchter of heel spiritueel in het leven staat, het zijn momenten om even alles stil te leggen en erbij aanwezig te zijn. Want hier gaat het om het wezenlijke, de circle of life.

Het áárdse aspect van overlijden, cremeren of begraven

Het ritueel van begraven of cremeren is tegenwoordig heel veelkleurig. Ongeveer de helft van de mensen (of hun nabestaanden) kiest voor cremeren en de helft voor begraven. Heel actueel in het nieuws is het begraven in een doodskist die gemaakt is van natuurlijk materiaal: schimmeldraden van paddenstoelen, oftewel mycelium. Niet alleen natuurlijk materiaal, nee, lévend materiaal. Deze schimmel gaat gewoon verder met leven en doen zodra de kist de grond in is gezakt. Het materiaal neutraliseert bacterieën en laat een minder grote ‘footprint’ achter. De overledene wordt op een bedje mos gelegd in de kist. Binnen een week of zes is de kist samengesmolten met de natuur. En als je nieuwsgierig bent naar hoe lang het eigenlijk duurt voordat een lijk helemaal vergaan is, dat duurt zo’n 10 tot 15 jaar. Dat wil zeggen dat dan alleen de schedel en de grote dijbeen botten dan nog over zijn. Want net als de kist vergaat de rest van de mens razendsnel binnen enkele weken tot stof, afhankelijk van de zuurstofgraad dan (laat ik me niet mengen in natuurkundig biologische aspecten hiervan). Het is altijd een akelig idee, maar als je het groter bekijkt, komt de mens weer als stof in de aarde terecht. ‘Van stof zijt gij en tot stof zult gij vergaan’.

Een 'groen' afscheid

Binnen de uitvaartbranche is er veel aandacht voor het ‘vervuilende aspect’ van zowel begraven als cremeren. Begraven betekent heel veel aarde nodig hebben, veel stukken land. Ook als je in een doek wordt begraven of in een kist van wilgentenen. Als de overledene en wat er nog rest van de grafmonumenten soms tot in lengte van dagen moeten blijven bestaan zoals in de Joodse en moslim cultuur, blijft een begraafplaats zich maar uitbreiden en uitbreiden. Daarom worden grafrechten soms tot vijftig jaar afgekocht. Daarna worden de allerlaatste resten verbrand en opgeruimd of soms aan de familie gegeven in een urn. Verbranden betekent echter weer luchtvervuiling. Dus het is gecompliceerd.

Er zijn nog andere toegestane manieren van ‘lijkbezorging’ zoals resomeren, promesseren, ecoleren. Meer hierover kun je bv vinden op de site van de BGNU (Branche Vereniging van NL Uitvaartondernemingen).

Feit blijft echter dat er op passende manier afscheid genomen gaat worden van de mens die ‘ter aarde wordt gesteld’ op welke manier dat ook gebeurt. In de blog(linkje) over de rituele en ceremoniële aspecten van het afscheid ga ik daar nader op in.

Ben je geïnteresseerd in ‘de geschiedenis van de dood’ en hoe mensen hier in alle culturen en tijden mee om zijn gegaan? Het veelomvattende boek ‘Rituelen en Gewoonten in Europa’ van Lucien de Cock vertelt hier alles over.

Aanbevolen Literatuur